Μεταλλαγμένα τρόφιμα - Παρουσίαση

Γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα - Υπέρ και κατά

Τα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα εξαπλώνονται όλο και περισσότερο, χωρίς να φαίνεται ότι βλάπτουν την υγεία μας. Οι μέθοδοι της γενετικής μηχανικής επιτρέπουν σήμερα την τροποποίηση του γενετικού κώδικα ο οποίος βρίσκεται στο DNA των κυττάρων.

Οι τροποποιήσεις αυτές  επιτυγχάνονται με τη μεταφορά γονιδίων και μπορούν να γίνουν σε φυτικούς και ζωικούς οργανισμούς, σε ψάρια και σε βακτηρίδια.

Οι γενετικοί ανασυνδυασμοί από διαφορετικούς οργανισμούς, επιτρέπει τη δημιουργία νέων γενετικά τροποποιημένων (ΓΤ) οργανισμών. Οι ανασυνδυασμοί αυτοί έχουν οδηγήσει στην παραγωγή μιας σειράς από ΓΤπροϊόντα όπως εμβόλια, φάρμακα, τρόφιμα, συστατικά τροφίμων και τροφές ζώων.

Αρχικά γίνεται η επιλογή των γονιδίων που προσδίδουν ιδιαίτερα και επιθυμητά χαρακτηριστικά σε ένα οργανισμό. Η μεταφορά των γονιδίων αυτών μπορεί να γίνει μεταξύ οργανισμών που ανήκουν σε διαφορετικά βιολογικά είδη.

Ή ακόμη είναι δυνατόν να μεταφερθούν γονίδια που επιτρέπουν σε ένα φυτό να παράγει καρπούς με επιλεγμένα θρεπτικά συστατικά.Για παράδειγμα μπορούν να αναγνωρισθούν γονίδια που δίνουν σε ένα συγκεκριμένο είδος ιδιαίτερη ανθεκτικότητα σε βλαβερά έντομα και στη συνέχεια να μεταφερθούν σε ένα άλλο είδος φυτού.

Η αναγνώριση ιδιαίτερων χρήσιμων χαρακτηριστικών σε διάφορους οργανισμούς, είναι ο πιο σημαντικός και καθοριστικός παράγοντας στη διαδικασία της γενετικής τροποποίησης των οργανισμών. Σήμερα η διαδικασία αυτή έχει επιταχυνθεί χάρις στις νέες μεθόδους μελέτης της αλληλουχίας του DNA και γίνεται σε εκατοντάδες διαφορετικούς οργανισμούς.

Τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα (ΓΤΤ) προκύπτουν από καλλιέργειες και φυτείες που γίνονται σήμερα σε περισσότερες από 40 χώρες.

Πολλά εκατομμύρια στρεμμάτων καλλιεργούνται με ΓΤ φυτά. Τα κυριότερα είναι φυτά σόγιας, καλαμποκιού, βαμβακιού, πατάτες, ελαιοκράμβη, κολοκυθιές, ραδίκια, ντομάτες.

Υπάρχουν ακόμη μια σειρά από φυτείες που βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο. Πρόκειται για μπανάνες που θα μπορούν να παράγουν εμβόλια για χρήση στον άνθρωπο εναντίον μολυσματικών ασθενειών όπως η ηπατίτιδα Β.

Επίσης υπάρχουν φυτείες ρυζιού που παράγουν ρύζι με αυξημένη περιεκτικότητα σε σίδηρο και βιταμίνες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην μείωση του προβλήματος της πείνας και της κακής διατροφής σε πολλές φτωχές χώρες.

Οι φυτείες γλυκοπατάτας που αντιστέκεται σε ένα ιό που καταστρέφει τις φυτείες θα μπορούσε να λύσει το μεγάλο πρόβλημα της καταστροφής των σοδειών στην Αφρική.

Παράλληλα αναμένονται ψάρια που θα μεγαλώνουν πολύ πιο γρήγορα, δέντρα που παράγουν φρούτα και ξηρούς καρπούς σε πολύ λιγότερα χρόνια και φυτά που παράγουν νέες ουσίες με μοναδικές ιδιότητες.

Οι τεχνολογίες που επιτρέπουν την παραγωγή ΓΤΤ μπορούν να προσφέρουν πάρα πολλά στην ανθρωπότητα και να λύσουν το πρόβλημα του σιτισμού του ραγδαίως αυξανομένου πληθυσμού της γης.

Όμως όπως όλες οι νέες τεχνολογίες έτσι και αυτές έχουν κινδύνους. Μερικοί από τους κινδύνους είναι γνωστοί άλλοι όμως είναι άγνωστοι.

Τα επίμαχα θέματα που αφορούν τα ΓΤΤ έχουν σχέση με την ασφάλεια για τους ανθρώπους και το περιβάλλον.

Είναι καλό να δούμε αναλυτικά τα υπέρ και τα κατά των  ΓΤ προϊόντων.

Τα πλεονεκτήματα είναι τα ακόλουθα:

Γνώρισε το κρέας σου

Ψάχνοντας στο διαδίκτυο βρήκαμε το παρακάτω βίντεο για την "ζωή" των ζώων στα σφαγεία. Οι εικόνες είναι σοκαριστικές. Μην το δείτε αν δεν αντέχετε τα "θρίλερ".

Η παραγωγή φουά-γκρα

Δείτε την πρακτική-βασανιστήριο στην οποία υποβάλλονται οι πάπιες που χρησιμοποιούνται στην «παραγωγή» φουά γκρα. Τα πτηνά ταΐζονται δια της βίας υπερβολικά μεγάλες ποσότητες τροφής για να πρηστεί το συκώτι τους και να γίνει τρεις φορές μεγαλύτερο.

Τα Φυτοφάρμακα απειλούν την Άγρια Πανίδα

Ένα οργανοφωσφωρικό φυτοφάρμακο σκότωσε ένα θηλυκό ζαρκάδι, που περιπλανιόταν στην περιοχή του Αγίου Πέτρου Κυνουρίας. Το άτυχο άγριο ζώο κατανάλωσε φυτική τροφή που είχε ψεκαστεί με το φυτοφάρμακο, σύμφωνα με τον κτηνίατρο κ. Βασίλη Μπεκύρο που προσπάθησε να του σώσει τη ζωή. Τα κλινικά συμπτώματα του άτυχου ζώου έδειχναν την κρίσιμη κλινική εικόνα, που προκαλείται μετά από βρώση κυρίως τοξικών ουσιών.

Το τραυματισμένο νεαρό θηλυκό ζαρκάδι (Capreolus capreolus) εντόπισαν κάτοικοι στην περιοχή Αγίου Πέτρου Αρκαδίας. Οι κ.κ. Μπόκολας Π., Δράνιας Α., και Καραματζάνης Αθ., προσπάθησαν να δώσουν μια δεύτερη ευκαιρία στο άτυχο ζώο αλλά μάταια. Κατόπιν ενημέρωσης του προσωπικού του Φορέα Διαχείρισης όρους Πάρνωνα & υγροτόπου Μουστού για το περιστατικό, το άτυχο ζώο μεταφέρθηκε από τους κατοίκους που το εντόπισαν στο κτηνιατρείο στο Άστρος προκειμένου να του παρασχεθούν οι πρώτες βοήθειες. Ο κτηνίατρος αν και παρείχε όλη την απαραίτητη ιατρική φροντίδα δεν κατάφερε να σώσει το άτυχο ζαρκάδι το οποίο κατέληξε.

Παρότι τα περισσότερα επικίνδυνα φυτοφάρμακα έχουν απαγορευτεί από την Ε.Ε., ακόμα κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά και χρησιμοποιούνται συστηματικά.

Όπως επισημαίνει ο Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, ο κίνδυνος για είδη της άγριας πανίδας, αλλά και οικόσιτων ζώων που διαβιούν στις εν λόγω περιοχές είναι παραπάνω από προφανής, όπως αποδεικνύει και το περιστατικό με το ζαρκάδι. Το νεκρό ζώο, αν πέθαινε στη φύση θα αποτελούσε κίνδυνο για πλήθος πτωματοφάγων ή παμφάγων ζώων (αγριογούρουνα, τσακάλια, αλεπούδες, ασβοί, κουνάβια, νυφίτσες, γεράκια και αετοί). 

Η κατανάλωση δηλητηριασμένων χόρτων από οικόσιτα ζώα (αιγοπρόβατα, κουνέλια) ή θηρεύσιμα είδη (λαγοί, αγριογούρουνα) σε μικρές ποσότητες που δεν αποτελούν κίνδυνο για την ζωή τους, έμμεσα αποτελεί κίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων που θα τραφούν με τα παραπάνω ζώα.

Πηγή:  http://moriasnow.gr/, Η πύλη της Πελοποννήσου

Φυτοφάρμακα: Μεγάλος κίνδυνος για τα οικοσυστήματα

Τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα, που ήδη ενοχοποιούνται για τη μείωση του πληθυσμού των μελισσών, επιδρούν εξίσου αρνητικά και στους πληθυσμούς των πουλιών μέσω της εξόντωσης των εντόμων με τα οποία τρέφονται, σύμφωνα με τα ευρήματα νέας Ολλανδικής μελέτης.
Τα ευρήματα της νέας μελέτης προστίθενται σε αυτά ενός διεθνούς πάνελ 29 ειδικών επιστημόνων, οι οποίοι βρήκαν ότι τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα προκαλούν ζημιές σε πουλιά, πεταλούδες, σκουλήκια και ψάρια.

Οι επιστήμονες της πρόσφατης μελέτης, εξέτασαν περιοχές της Ολλανδίας όπου τα επιφανειακά ύδατα παρουσίαζαν υψηλές συγκεντρώσεις της δραστικής χημικής ουσίας imidacloprid, που περιέχεται στα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα.
Οι επιστήμονες βρήκαν ότι οι πληθυσμοί 15 ειδών πουλιών μειώθηκαν κατά 3,5 τοις εκατό σε ετήσια βάση συγκριτικά με τις περιοχές όπου τα επίπεδα συγκέντρωσης των χημικών ουσιών που περιέχουν τα συγκεκριμένα φυτοφάρμακα ήταν σημαντικά χαμηλότερη.
Η μείωση του πληθυσμού των πουλιών, που παρατηρήθηκε από το 2003 έως το 2010, συνέπεσε χρονικά με την αύξηση της χρήσης της δραστικής ουσίας imidacloprid, συμπέρανε η ολλανδική μελέτη με κύριο ερευνητή τον Caspar Hallmann του Πανεπιστημίου Radboud του Nijmegen της Ολλανδίας.
Η χρήση του συγκεκριμένου νεονικοτινοειδούς φυτοφαρμάκου εγκρίθηκε στην Ολλανδία το 1994, και η ετήσια χρήση του εννεαπλασιάστηκε από το 2014, σύμφωνα με επίσημα στατιστικά στοιχεία. Παρατηρήθηκε, επίσης, ότι οι χημικές ουσίες είχαν ψεκαστεί σε υπέρμετρες συγκεντρώσεις.
Μέσω της εξόντωσης και δραστική μείωσης του πληθυσμού των εντόμων – που αποτελούν μία κρίσιμη πηγή τροφής κατά την αναπαραγωγική περίοδο των πουλιών – η ικανότητα των πουλιών να αναπαραχθούν υπέστη σοβαρότατη ζημιά, συμπέραναν οι επιστήμονες. Ακόμη, επέστησαν την προσοχή και σε έτερες αιτίες που δεν μπορούν να αποκλειστούν με βεβαιότητα και σχετίζονται με τη χρήση νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων.
Τα εννέα από τα 15 είδη πουλιών που μελετήθηκαν είναι αποκλειστικά εντομοφάγα.
“Τα αποτελέσματά μας υποδεικνύουν ότι το αντίκτυπο των νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων στο φυσικό περιβάλλον είναι ακόμη σοβαρότερο από ότι είχε αναφερθεί προγενέστερα”, αναφέρουν τα συμπεράσματα της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό έντυπο Nature.
“Μελλοντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους τις πιθανά διαδοχικές επιδράσεις των νεονικοτινοειδών στα οικοσυστήματα”, υπογράμμισε η επιστημονική ομάδα κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου.

Πηγή: pentapostagma.gr

Βιομηχανία μεταλλαγμένων: είκοσι χρόνια αποτυχίες

Είκοσι χρόνια μετά την πρώτη καλλιέργεια μεταλλαγμένων στις ΗΠΑ πλέον είναι αποδεδειγμένο ότι τα μεταλλαγμένα αυξάνουν τη χρήση χημικών φυτοφαρμάκων, δεν λύνουν το πρόβλημα της πείνας στον πλανήτη και δεν θεωρούνται ασφαλή από μεγάλο μέρος της επιστημονικής κοινότητας.

Αυτά είναι τα βασικότερα συμπεράσματα στα οποία καταλήγει η νέα έκθεση⁽¹⁾της Greenpeace που δημοσιεύεται σήμερα, λίγες εβδομάδες μετά την άρνηση 19 ευρωπαϊκών χωρών (εκ των οποίων και η Ελλάδα) να καλλιεργήσουν μεταλλαγμένα στην επικράτειά τους⁽²⁾. Η Greenpeace τονίζει ότι η λύση στα μεταλλαγμένα και τα υπόλοιπα προβλήματα που αντιμετωπίζει η βιομηχανική χημική γεωργία σήμερα είναι η άμεση στροφή σε βιώσιμη γεωργία που παράγει τροφή χωρίς να δηλητηριάζει τους φυσικούς πόρους και την υγεία ανθρώπων και περιβάλλοντος.

Η δημοσίευση της έκθεσης της Greenpeace με τίτλο «20 χρόνια αποτυχίας - γιατί τα μεταλλαγμένα απέτυχαν να πραγματοποιήσουν όσα υποσχέθηκαν» συμπίπτει με την άρνηση 19 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καλλιεργήσουν μεταλλαγμένα στα  εδάφη τους το οποίο αντιστοιχεί στα 2/3 του ευρωπαϊκού πληθυσμού και της αγροτικής γης της Ευρώπης⁽³⁾.

“Σήμερα γνωρίζουμε καλά ότι τα μεταλλαγμένα όχι μόνο δεν λύνουν αυτά τα προβλήματα, αλλά αντιθέτως τα επιδεινώνουν. Με τη συντριπτική πλειοψηφία καταναλωτών και αγροτών να εξακολουθεί να μην θέλει μεταλλαγμένα, δεν υπάρχει καμία δικαιολογία που να επιτρέπει περαιτέρω καθυστέρηση στη στροφή της γεωργίας προς ένα μοντέλο περιβαλλοντικά και οικονομικά βιώσιμο”,

τόνισε η Έλενα Δανάλη, υπεύθυνη της εκστρατείας της Greenpeace για τη βιώσιμη γεωργία και συνέχισε:

“H Greenpeace καλωσορίζει την εξαίρεση της Ελλάδας από το νέο ευρωπαϊκό σύστημα αδειοδότησης καλλιέργειας μεταλλαγμένων καλαμποκιών. Μένει όμως να κάνει το πιο σημαντικό βήμα: να κάνει την εξαίρεση κανόνα με τη σύνταξη και υιοθέτηση νόμου, που θα απαγορεύει οριστικά και μόνιμα όλες τις καλλιέργειες μεταλλαγμένων στη χώρα”.

Η έκθεση της Greenpeace επανεξετάζει τις επιστημονικές αποδείξεις σχετικά με τους περιβαλλοντικούς κινδύνους των μεταλλαγμένων και καταλήγει σε τρία βασικά συμπεράσματα:
> Τα μεταλλαγμένα αυξάνουν τη χρήση χημικών φυτοφαρμάκων.
Οι ποικιλίες μεταλλαγμένων είτε παράγουν παρασιτοκτόνο είτε είναι ανθεκτικές σε κάποια είδη ζιζανιοκτόνων. Τα παράσιτα και τα ζιζάνια αναπτύσσουν αντίσταση στις τοξίνες, οπότε δημιουργούνται υπερπαράσιτα και υπερζιζάνια με αποτέλεσμα οι αγρότες να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερα χημικά φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα.
> Τα μεταλλαγμένα δεν μπορούν να καταπολεμήσουν το πρόβλημα της παγκόσμιας πείνας.
Τα μεταλλαγμένα δεν λύνουν το πρόβλημα της πείνας στον πλανήτη, αντίθετα αποτελούν απειλή για την παγκόσμια διατροφική ασφάλεια, ενώ πλήττουν άμεσα το εισόδημα των αγροτών μικρής κλίμακας και δεν αυξάνουν τις σοδειές των παραγωγών.
> Δεν υπάρχει επιστημονική συναίνεση για την ασφάλεια των μεταλλαγμένων.
Παρά τις προσπάθειες της βιομηχανίας αγροχημικών να καθησυχάσει τους καταναλωτές ότι οι επιστήμονες συναινούν στην ασφάλεια των μεταλλαγμένων, περισσότεροι από 300 επιστήμονες έχουν διαφωνήσει με αυτόν τον ισχυρισμό⁽⁴⁾. Αξίζει να σημειωθεί ότι σήμερα το 85% των μεταλλαγμένων καλλιεργούνται μόνο σε τέσσερις χώρες της αμερικανικής ηπείρου (ΗΠΑ, Βραζιλία, Αργεντινή και Καναδάς) που αντιστοιχούν στο 3% της παγκόσμιας αγροτικής γης⁽⁵⁾.

---

Σημειώσεις προς συντάκτες:

(1) Έκθεση της Greenpeace (στα αγγλικά) Twenty years of failure – why GM crops have failed to deliver on their promises, Νοέμβριος 2015.

(2) Σχετικό δελτίο τύπου εδώ

(3) https://goo.gl/uEB6uf

(4) Δήλωση μελών του Ευρωπαϊκού Δικτύου Επιστημόνων, Δεκέμβριος 2013.

(5) Quist, D.A., Heinemann, J.A., Myhr, A.I., Aslaksen, I. & Funtowicz, S., 2013. Ch. 19 in: European Environmental Agency (EEA), Late lessons from early warnings: science, precaution, innovation. EEA Report no 1/2013 pp. 458-485.

Greenpeace: Δελτίο τύπου - 5 Νοεμβρίου, 2015